gazeta.jp Polonia Japonica

Polonijny portal internetowy funkcjonuj─ůcy w polsko-japo┼äskiej przestrzeni mi─Ödzykulturowej, prowadzony przez grup─Ö Polek mieszkaj─ůcych, pracuj─ůcych i dzia┼éaj─ůcych w Japonii.

 

Galeria

A+ A A-

Japonia w Mjanmarze Wyr├│┼╝niony

Oceń ten artykuł
(2 głosów)

pierwsze zdj

    Wyjecha┼éam z Japonii w sierpniu 2013 roku. Wydaje mi si─Ö, jakby to by┼éo wczoraj. Dwuletni pobyt w Polsce min─ů┼é tak szybko! I znowu od sierpnia 2015 jestem poza granicami Polski, w Mjanmarze zwanym dawniej Birm─ů, w niezwyk┼éym mie┼Ťcie Rangunie.

   Obserwuj─Ö na sobie dziwne zjawisko: kiedy wchodz─Ö do sklep├│w, czy nawi─ůzuj─Ö spontaniczny kontakt z lud┼║mi mam sk┼éonno┼Ť─ç do tego, ┼╝eby u┼╝ywa─ç j─Özyka japo┼äskiego. Na usta cisn─ů mi si─Ö wyra┼╝enia takie jak ÔÇ×konnichiwaÔÇŁ, pr├│buj─Ö przedstawia─ç si─Ö po japo┼äsku, dzi─Ökowa─ç d┼║wi─Öcznym ÔÇ×arigat┼Ź gozaimasuÔÇŁ. Nie wiem, sk─ůd bierze si─Ö ta tendencja. Powoli jednak, poruszaj─ůc si─Ö po mie┼Ťcie, poszukuj─ůc u┼╝ytecznych punkt├│w us┼éugowych, ogl─ůdaj─ůc je┼╝d┼╝─ůce po ulicach i jezdniach pojazdy odkrywam obecny tutaj na ka┼╝dym kroku japo┼äski mikrokosmos: napisy na autobusach u┼Ťmiechaj─ů si─Ö do mnie katakan─ů i hiragan─ů, restauracje nosz─ů japo┼äskie nazwy, serwuj─ů sushi, shabu-shabu, tonkatsu i tempur─Ö, moje mieszkanie obwieszone jest klimatyzatorami firmy Mitsubishi, w ┼éazience wod─Ö podgrzewaj─ů termy firmy Rinnai, po ulicach Rangunu je┼╝d┼╝─ů japo┼äskie samochody osobowe i ci─Ö┼╝ar├│wki. Otwieram miesi─Öcznik ÔÇ×IrrawaddiÔÇŁ i znajduj─Ö wywiad z dyrektorem JICA. W┼é─ůczam telewizor ÔÇô na mjanmarskim kanale MITV japo┼äski in┼╝ynier m├│wi o modernizacji kolei birma┼äskiej. Na spotkaniu w Yangon Newcomers Club spotykam trzy Japonki, z kt├│rymi od razu nawi─ůzuj─Ö dobry kontakt.

    Poszukuj─ůc czego┼Ť mi bliskiego, znanego, odwo┼éuj─Ö si─Ö do tego co japo┼äskie! Zapewne dlatego, ┼╝e w powodzi rzeczy nowych i obcych, jakie tutaj spotykam, to co japo┼äskie wydaje si─Ö swojskie, dobrze znane. Nie mog─Ö odwo┼éa─ç si─Ö do tego, co polskie, bo ┼Ťlad├│w polskich prawie w Mjanmarze nie ma. W czasie zwiedzania katedry ┼Ťwi─Ötej Marii w Rangunie, reakcja na podan─ů przeze mnie narodowo┼Ť─ç polsk─ů nie wywo┼éuje odd┼║wi─Öku. Jest to dla mnie nieco zaskakuj─ůce, gdy┼╝ nawet w Republice Palau na P├│┼énocnym Pacyfiku Polska nie by┼éa dla ludzi tam mieszkaj─ůcych zupe┼énie obca, gdy┼╝ kojarzy┼éa si─Ö z Janem Paw┼éem II. Tutaj ÔÇô nic z tych rzeczy. Nie ma te┼╝ innych, ┼Ťwieckich skojarze┼ä. Dowodzi to, jak bardzo Mjanmar by┼é zamkni─Öty na kontakty z zewn─ůtrz. Cz─Östo musz─Ö t┼éumaczy─ç, ┼╝e Polska to kraj granicz─ůcy z Niemcami, je┼Ťli chc─Ö jako┼Ť usytuowa─ç ojczyzn─Ö na mapie ┼Ťwiata. Japoni─Ö natomiast odkrywam wsz─Ödzie.

    Nie tak dawno wybrawszy si─Ö na stare miasto w Rangunie trafi┼éam do miejscowej synagogi Musmeaha Yeshuy. Znajduje si─Ö ona w samym sercu Rangunu przy skrzy┼╝owaniu ulicy Maha Bangyola Road z 26th Street. Synagoga by┼éa akurat otwarta, wi─Öc wesz┼éam. Pomalowany na bia┼éo budynek z niebieskimi obw├│dkami na ┼Ťcianach nie jest zbyt dobrze widoczny spoza mn├│stwa oblepiaj─ůcych go ma┼éych budek handlowych. Trzeba spojrze─ç do g├│ry ÔÇô mo┼╝na wtedy zobaczy─ç namalowan─ů na fasadzie gwiazd─Ö Dawida. Wchodz─ůc do synagogi m├│wi─Ö ÔÇ×shalomÔÇŁ do m─Ö┼╝czyzny, kt├│ry stoi przy wej┼Ťciu. Shalom to hebrajski odpowiednik ÔÇ×dzie┼ä dobryÔÇŁ, czyli konwencjonalne, u┼╝ywane przez ┼╗yd├│w pozdrowienie. M─Ö┼╝czyzna odpowiada, ale po d┼éu┼╝szym namy┼Ťle, tak jakby nie od razu zorientowa┼é si─Ö, co powiedzia┼éam. Zwraca moj─ů uwag─Ö jego zachowanie ÔÇô wydaje si─Ö by─ç niepewny siebie. Kiedy zaczyna m├│wi─ç, nie porusza temat├│w zwi─ůzanych z synagog─ů, mimo ┼╝e te najbardziej by mnie interesowa┼éy. Zadaje pytania sk─ůd jestem, jak tu trafi┼éam, potem zaczyna opowiada─ç o sobie. M├│wi dobrym angielskim, bez birma┼äskiej intonacji. Na g┼éowie ma jarmu┼ék─Ö (kip─Ö, myck─Ö) ÔÇô tak─ů sam─ů dostaje m├│j m─ů┼╝ do przywdziania. Ode mnie nikt nie oczekuje nakrycia g┼éowy, wi─Öc nie nakrywam. Swoj─ů drog─ů, ciekawe, ta synagoga jest, wed┼éug moich informacji, ortodoksyjna, a w takiej kobiety powinny nakrywa─ç g┼éow─Ö. Po kr├│tkiej rozmowie okazuje si─Ö, ┼╝e m─Ö┼╝czyzna jest Japo┼äczykiem z Tokio! Kiedy przebywa┼é w Izraelu pozna┼é swoj─ů obecn─ů ┼╝on─Ö ÔÇô ┼╗ydowk─Ö. Aby m├│g┼é si─Ö z ni─ů o┼╝eni─ç musia┼é przej┼Ť─ç na judaizm. Przez sze┼Ť─ç miesi─Öcy intensywnie uczy┼é si─Ö hebrajskiego i studiowa┼é kwestie religijne. Potem musia┼é podda─ç si─Ö obrzezaniu. Dzi─Öki przyja┼║ni z synem niedawno zmar┼éego (2015 r.) rabina z Rangunu przyjecha┼é do Mjanmaru i tutaj dzia┼éa w lokalnej spoleczno┼Ťci ┼╝ydowskiej. Jest ona niewielka ÔÇô formalnie oko┼éo dwudziestu os├│b, ale jest podobno wi─Öcej, tylko nie przychodz─ů do synagogi. Budynek pochodzi z czas├│w kolonialnych, z ko┼äca XIX wieku. W tamtym okresie w Rangunie by┼éa jeszcze jedna synagoga. Nie zosta┼é po niej ┼╝aden ┼Ťlad. Przy 91 Street, w miejscu gdzie si─Ö znajdowa┼éa zachowa┼é si─Ö jeszcze ┼╝ydowski cmentarz. Okres dyktatury wojskowej w latach 1960-1970 i dokonana wtedy nacjonalizacja spowodowa┼éy, ┼╝e ┼╗ydzi powyje┼╝d┼╝ali z Birmy. W rangu┼äskiej synagodze obchodzone s─ů wi─Öksze ┼Ťwi─Öta, czasami odbywaj─ů si─Ö tutaj modlitwy w szabat. Ogl─ůdam zwoje tory wykaligrafowane w j─Özyku hebrajskim. Maj─ů ponad 100 lat i przechowywane s─ů w srebrnych misternie rze┼║bionych futera┼éach. W pobli┼╝u synagogi znajduje si─Ö kilka meczet├│w, bo to muzu┼éma┼äska dzielnica. Natrafi─ç w muzu┼éma┼äskiej dzielnicy w Birmie na synagog─Ö, kt├│rej dogl─ůda Japo┼äczyk nawr├│cony na judaizm ÔÇô to jest dopiero przygoda! Czy┼╝ nie ┼Ťwiadczy ona o zwi─ůzkach Japonii z Mjanmarem? Przyjaznych zwi─ůzkach wsp├│┼éczesnych, podyktowanych chyba jednak przede wszystkim kwestiami biznesowymi. Nie zawsze bowiem Birma i Japonia utrzymywa┼éy ze sob─ů przyjazne stosunki.

M1 400 M3 400
M4 400 M5 400

     Okres tu┼╝ przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů, kiedy to rozpada┼éa si─Ö pot─Öga kolonialna Wielkiej Brytanii mia┼é dla Birmy znacz─ůce konsekwencje g┼é├│wnie z powodu Japonii, kt├│ra zainteresowana by┼éa zdobyciem tego kraju i doprowadzeniem do ostatecznego pogr─ů┼╝enia kolonii brytjskiej. Plany antybrytyjskiego powstania w Birmie opracowa┼é Aung San (1915 ÔÇô 1947), ojciec birma┼äskiej laureatki pokojowej Nagrody Nobla (1991r.) Aung San Suu Kyi. Powstanie to mia┼éo poprzedzi─ç szykowan─ů przez Japo┼äczyk├│w inwazj─Ö w Birmie. Jak pisze Micha┼é Lubina w swojej ksi─ů┼╝ce pt. ÔÇ×BirmaÔÇŁ, Aung San odby┼é przeszkolenie pod okiem Japo┼äczyka, pu┼ékownika Keiji Suzuki. Nie tylko przywdzia┼é kimono i przyj─ů┼é japo┼äskie imi─Ö Omoda Monji, ale r├│wnie┼╝ przyswoi┼é sobie i uzna┼é za fascynuj─ůc─ů panuj─ůc─ů w Japonii ideologi─Ö nacjonalistycznego militaryzmu[1]. Po pobycie w Japonii Aung San zostal wys┼éany do Birmy, gdzie zaj─ů┼é si─Ö dywersj─ů. Przeszkolony przez Japo┼äczyk├│w wraz ze swymi birma┼äskimi towarzyszami, przej─ů┼é wzorce japo┼äskiej wojskowo┼Ťci, kt├│re mia┼éy po┼║niej wp┼éyn─ů─ç na charakter armii i polityki birma┼äskiej. Zainaugurowana w 1941 roku Birma┼äska Armia Niepodleg┼éo┼Ťciowa wraz z armi─ů japo┼äsk─ů przegna┼éa Brytyjczyk├│w. Ich nies┼éawny odwr├│t opisa┼éa m.in. Ewa Curie, c├│rka Marii Sk┼éodowskiej-Curie w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Journey Among WarriorsÔÇŁ (New York, 1943).

    Od 1942 Japo┼äczycy przej─Öli kontrol─Ö nad Birm─ů i rozpocz─Öli okupacj─Ö kraju, kt├│ra trwa┼éa do 1 sierpnia 1943 roku. Mimo, i┼╝ przyznana w├│wczas Birma┼äczykom niepodleg┼éo┼Ť─ç mia┼éa czysto formalny charakter, wywo┼éa┼éa ona ogromn─ů rado┼Ť─ç i entuzjazm. W ko┼äcu jednak armia birma┼äska postanowi┼éa zwr├│ci─ç si─Ö przeciw Japo┼äczykom. Wybuch powstania pod dow├│dztwem Aung SanÔÇÖa w marcu 1945 roku, zmusil Japo┼äczyk├│w do definitywnej ewakuacji z Rangunu. Wojna pozostawi┼éa Birm─Ö w ruinie. Wycofuj─ůcy si─Ö w pop┼éochu Brytyjczycy niszczyli wszystko, co napotkali po drodze. Japo┼äczycy podczas okupacji i po formalnym przyznaniu Birmie niepodleg┼éo┼Ťci nie odbudowywali niczego. Tote┼╝ dzisiejsz─ů pozytywn─ů obecno┼Ť─ç Japo┼äczykow w Mjanmarze mo┼╝na postrzega─ç jako form─Ö zado┼Ť─çuczynienia.

   ÔÇ×Myanmar plus JaponÔÇŁ, miesi─Öcznik po┼Ťwi─Öcony biznesowi i stylom ┼╝ycia w Mjanmarze, na rozk┼éad├│wce zamieszcza MyanJapo Map ÔÇô plan centrum Rangunu z naniesionymi na┼ä japo┼äskimi apartamentowcami, centrami biznesowymi, restauracjami. Japonia inwestuje w Mjanmarze na tyle skutecznie, ┼╝e obecno┼Ť─ç japo┼äsk─ů tu wida─ç[2]. W ÔÇ×Myanmar plus JaponÔÇŁ mo┼╝na te┼╝ znale┼║─ç opisy ┼Ťwi─ůt obchodzonych w danym miesi─ůcu w obu krajach ÔÇô Mjanmarze i Japonii. Pa┼║dziernikowy numer magazynu informuje, ┼╝e w Mjanmarze w czasie pa┼║dziernikowej pe┼éni ksi─Ö┼╝yca obchodzi si─Ö ┼Üwi─Öto ┼Üwiate┼é (Thadingyut); w Japonii natomiast obchodzone jest ┼Ťwi─Öto Taiiku-no Hi ÔÇô Narodowy Dzie┼ä Sportu. W sierpniu 2015 roku powstalo w Mjanmarze pismo ÔÇ×OtakuÔÇÖs DigestÔÇŁ po┼Ťwi─Öcone popularyzowaniu japo┼äskiej kultury. Wydawanie pisma rozpocz─Öli ludzie, kt├│rzy zainteresowani s─ů Japoni─ů nie tylko w aspekcie rozrywki (anime, moda), ale i naj┼Ťwie┼╝szych wiadomo┼Ťci politycznych z Kraju Kwitn─ůcej Wi┼Ťni. Wida─ç te┼╝ zainteresowanie wprowadzeniem japo┼äskich sieci handlowych na mjanmarski rynek. Niedawno b─Öd─ůc w centrum handlowym Dagon natrafi┼éam na zupe┼énie nowy sklep UNIQLO ÔÇô proponowane fasony wpisywa┼éy si─Ö raczej w miejscowy gust, by┼éy nawet tradycyjne longyi, czyli powszechnie noszone przez Birma┼äczyk├│w ubrania w bardzo wsp├│┼éczesne, nietradycyjne wzory. Sie─ç japo┼äskich sklep├│w samoobs┼éugowych Daiso jest ch─Ötnie odwiedzana, zw┼éaszcza przez m┼éodsze pokolenie. Import zdaje si─Ö obejmowa─ç r├│wnie┼╝ produkty niematerialne. Chodz─ů s┼éuchy, ┼╝e w okolicach Rangunu odbywaj─ů si─Ö w tajemnicy spotkania Sokkai Gakkai; jest to zakazany w Mjanmarze kult. Mo┼╝na natomiast w spos├│b otwarty i legalny studiowa─ç japo┼äsk─ů ceremoni─Ö herbaty. I je┼Ť─ç, je┼Ť─ç, je┼Ť─ç potrawy japo┼äskie w licznych japo┼äskich restauracjach Rangunu.

 

tekst i zdj─Öcia: Danuta Zasada

tekst specjalny dla gazety internetowej gazeta.jp Polonia Japonica

 

[1] Patrz: Micha┼é Lubina, ÔÇ×BirmaÔÇŁ, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2014. Opisuj─ůc wydarzenia wojenne i okres niepodleg┼éo┼Ťci Birmy korzystam z fakt├│w przytoczonych przez autora w rozdziale ÔÇ×Od okupacji japo┼äskiej do niepodleg┼éo┼Ťci (1942-1948), str. 109-142.

[2] Ambasada Japonii w Rangunie podaje, i┼╝ w latach 1988 ÔÇô 2013 suma bezpo┼Ťrednich inwestycji japo┼äskich w Mjanmarze wyniosla $270 milion├│w.

 

Danuta Zasada ÔÇô urodzona w Krakowie, absolwentka iberystyki na Uniwersytecie Jagiello┼äskim, poetka, podr├│┼╝nik. Publikowa┼éa wiersze w prasie polskiej i nowojorskiej; autorka tekst├│w podr├│┼╝niczych do czasopism w j─Özyku angielskim, m.in. Tashi Delek i Tourism & Wildlife oraz dw├│ch tomik├│w wierszy Iberia (New Delhi 2001)oraz Poga┼äski mistyk (Warszawa 2005).W latach 1991-97 mieszka┼éa w Madrycie (Hiszpania) gdzie wsp├│┼épracowa┼éa z miesi─Öcznikiem Polonia oraz wydawanym przez Ratusz Pozuelo de Alarc├│n pismem Ciudad Escolar y Universitaria. W latach 1999 - 2004 pracowa┼éa w New Delhi (Indie) a nast─Öpnie w Japonii (2007 ÔÇô 2013). Obecnie mieszka w Rangunie (Mjanmar).

Danka

 

 

 

 

Zaloguj si─Ö, by skomentowa─ç

Facebook page

┬ę 2013 www.polonia-jp.jp

Logowanie lub Rejestracja

Zaloguj si─Ö